Lichamelijke ziekten

Bij verschillende lichamelijke ziekten kunnen depressies voorkomen. Dit kan op twee manieren veroorzaakt worden.
In de eerste plaats kan een lichamelijke ziekte de werking van de hersenen beïnvloeden. Er is dan sprake van een stemmingsstoornis door een lichamelijke aandoening. Onderzoek heeft bijvoorbeeld aangetoond dat ongeveer 30 procent van patiënten na een CVA (beroerte of herseninfarct) een depressie ontwikkelt. Andere aandoeningen die depressies kunnen veroorzaken zijn bijvoorbeeld ziekten van de schildklier en van de bijnierschors (ziekte van Cushing). Maar er zijn nog enkele tientallen andere ziekten die depressies kunnen veroorzaken. Hoewel we ons hier beperken tot de depressie, moet vermeld worden dat de genoemde ziekten ook andere psychiatrische symptomen (bijvoorbeeld manische symptomen) kunnen veroorzaken.
Ten tweede kan de lichamelijke ziekte een psychologische (psychosociale) factor van betekenis zijn. Het lijden aan een ernstige lichamelijke ziekte kan erg zwaar zijn. Zo ontwikkelen veel patiënten met kanker of met een ziekte die tot invaliditeit leidt, een depressie.
Maar een combinatie van beide is ook mogelijk. Bij een CVA houdt de depressie ten dele verband met de plaats van de vaataandoening in de hersenen (door het infarct is een deel van de hersenwerking uitgevallen) en ten dele met de psychologische factoren als gevolg van bijvoorbeeld een halfzijdige verlamming of problemen met het spreken. De verschijnselen als gevolg van een depressie door een lichamelijke aandoening zijn dan ook meestal niet te onderscheiden van die van andere soorten depressies.

Depressies door medicijngebruik

Er zijn enkele tientallen medicijnen waarvan bekend is dat ze een depressie kunnen veroorzaken.

Depressies door gebruik van middelen

Het langdurig gebruik van alcohol kan aanleiding zijn tot het ontstaan van depressies. Drankgebruik kan er ook toe leiden dat een bestaande depressie wordt onderhouden, dus langer duurt. Omgekeerd kan stoppen met drinken een depressie al doen opklaren, een feit dat helaas onvoldoende bekend is.
Depressies kunnen ook veroorzaakt worden door het gebruik van drugs. Cocaïne en amfetamine zijn de bekendste voorbeelden.

Andere biologische factoren

Depressieve klachten en depressies kunnen ontstaan in de dagen vlak vóór de menstruatie begint (premenstrueel syndroom) en na een bevalling (postpartum depressie). Hoewel psychologische factoren zeker een rol spelen, hebben ook hormonen invloed op de stemming.

Onderzoek naar bestaande ziekten

Omdat diverse lichamelijke ziekten aanleiding kunnen zijn voor een depressie, is het erg belangrijk dat bij elke patiënt met een depressie naar eventuele lichamelijke klachten wordt gevraagd. Daarna dient er een lichamelijk onderzoek plaats te vinden, aangevuld met een laboratoriumonderzoek en eventueel ander hulponderzoek, bijvoorbeeld röntgenonderzoek of een EEG (meting van de elektrische activiteit van de hersenen).
Als een lichamelijke ziekte ontdekt wordt, dient die uiteraard zo snel mogelijk behandeld te worden. Zo kan een te traag werkende schildklier (hypothyreoïdie) eenvoudig gestimuleerd worden met synthetisch schildklierhormoon (bijvoorbeeld Thyrax). De depressie zal dan zeer waarschijnlijk opklaren; hij is als het ware omkeerbaar (reversibel). Dit is meestal niet het geval bij hersenaandoeningen (die zijn dus irreversibel).